Er wordt een onderzoek gedaan naar de afweer tegen ziekteverwekkers bij de tiendoornstekelbaars.
Een aantal tiendoorns wordt besmet met een bepaalde ziekteverwekker. De reactie van het afweersysteem van de vissen is zoals bij de mens. Na de besmetting wordt elke dag het aantal ziekteverwekkers in het bloed van de vissen bepaald. De resultaten worden weergegeven in een diagram (zie de afbeelding).
Tijdens het onderzoek wordt ook de hoeveelheid antistof tegen de ziekteverwekker in het bloed van de vissen bepaald.

Is die hoeveelheid antistof in het bloed van de tiendoorns op dag 8 groter dan, kleiner dan of gelijk aan de hoeveelheid op dag 3?

In de 17e eeuw zijn veel mensen in Europa overleden aan de pest, een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie. Men heeft menselijke resten uit die tijd opgegraven en onderzocht. Daaruit is gebleken, dat mensen met bepaalde bloedgroepen een grotere kans hadden om aan de ziekte te overlijden dan mensen met een andere bloedgroep. Antigenen van de pestbacterie lijken sterk op antigeen B dat op de rode bloedcellen kan voorkomen. Mensen met anti-B in hun bloed zouden daardoor meer kans op genezing hebben dan mensen die deze stof missen.

Vier bloedgroepen zijn:
- bloedgroep A
- bloedgroep B
- bloedgroep AB
- bloedgroep 0

Met welke twee bloedgroepen hebben mensen de meeste kans op genezing volgens de informatie hierboven?

Na een transplantatie van bijvoorbeeld een nier kunnen na enige tijd afstotingsverschijnselen bij de ontvanger optreden.
Twee voorbeelden van een niertransplantatie zijn:

1 transplantatie van een gezonde nier afkomstig van een ééneiige tweelingbroer van de ontvanger,
2 transplantatie van een gezonde nier afkomstig van een neef van de ontvanger.

Bij welke transplantatie is de kans op afstotingsverschijnselen het kleinst? Of maakt het geen verschil?

Van vier verschillende personen worden twee druppels bloed op een voorwerpglaasje gebracht. Aan de ene druppel bloed wordt wat vloeistof met anti-A toegevoegd, aan de andere wat vloeistof met anti-B.
In de afbeelding zijn de resultaten van deze bloedgroepbepalingen weergegeven.


Welke letter geeft het resultaat weer van de bloedgroepbepaling van iemand met bloedgroep AB?

Bloedgroep AB+ (met resusfactor) komt vaker voor dan bloedgroep AB- (zonder resusfactor).
Iemand met bloedgroep AB+ krijgt bij een operatie rode bloedcellen toegediend.
Er zijn op dat moment zowel rode bloedcellen van het type AB+ als van het type AB- beschikbaar.

Welk type rode bloedcellen kan worden gebruikt zonder dat klontering van bloedcellen bij deze ontvanger optreedt?

Mazelen is een gevaarlijke ziekte waaraan elk jaar meer dan 700.000 kinderen in de wereld sterven. De ziekte wordt veroorzaakt door een zeer besmettelijk virus dat via de luchtwegen binnendringt. Wie mazelen heeft gehad en is genezen, is daarna levenslang tegen de ziekte beschermd.



Sinds 1976 worden kinderen in Nederland ingeënt tegen mazelen, waardoor het aantal sterfgevallen hier sterk is gedaald (zie het diagram).
Hoeveel sterfgevallen als gevolg van mazelen kwamen er in de jaren 1977 tot en met 2000 voor in Nederland volgens de gegevens in het diagram?

Na inenting met een mazelenvaccin ontstaat immuniteit.

Naar aanleiding van deze inenting worden twee uitspraken gedaan.

Welke van deze uitspraken zijn juist?

In informatie 8 staat, dat uit bloedonderzoek bleek, dat mensen na het eten van vaccinaardappels immuniteit opgebouwd hadden tegen hepatitis B.

Wat heeft men in het bloed van deze mensen aangetroffen waaruit dat afgeleid kan worden?

De anticonceptiepleister of de ‘plakpil’ is een voorbehoedmiddel. In de pleister bevinden zich bepaalde hormonen die via de huid in het bloed worden opgenomen. Deze hormonen beïnvloeden de werking van de eierstokken.

De hormonen uit de pleister worden via de huid in het bloed opgenomen.

Waar in de huid bevinden zich bloedvaten?

Papegaaienziekte wordt door een bacterie veroorzaakt. Papegaaien en andere vogels kunnen de ziekte op mensen overbrengen via besmette deeltjes in de lucht. Als iemand die inademt, kunnen de bacteriën via de longen in het bloed terechtkomen. De ziekte geeft soms alleen griepachtige verschijnselen, maar kan ook zeer ernstig zijn.

Na infectie worden antistoffen gemaakt.

Waar bevinden de antistoffen tegen papegaaienziekte zich dan?

Kinderen in Nederland worden ingeënt tegen Hib als ze 2, 3, 4 en 11 maanden oud zijn. Dat gebeurt samen met de zogenaamde DKTP-inenting. Hierdoor wordt tegelijkertijd immuniteit opgebouwd tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio en Hib-ziekten.

Worden bij zo’n DKTP-Hib-vaccinatie antigenen in het lichaam gebracht? Zo ja, hoeveel verschillende soorten?

Iemand die besmet is met malaria, kan een bron van infectie zijn.
Drie manieren waarop infectieziekten kunnen worden overgedragen zijn:
1 door lichamelijk contact
2 door hoesten
3 door een mug

Op welke manier of manieren kan malaria worden overgedragen?

In de volgende gevallen worden bij de mens weefsels overgebracht:

1 bij een harttransplantatie,
2 bij een transfusie waarbij bloed van bloedgroep AB wordt toegediend aan iemand met bloedgroep A,
3 bij een bypass-operatie, waarbij een stukje van een beenader van een patiënt wordt overgebracht naar zijn hart.

In welk(e) van deze gevallen worden antistoffen tegen het overgebrachte weefsel geproduceerd?

Hepatitis B is een leverontsteking die ontstaat door een infectie met een virus. De ziekte wordt vooral overgedragen via bloed en door seksueel contact. Door bloedonderzoek kan vastgesteld worden of iemand besmet is met het hepatitis B virus. Bij dit onderzoek kunnen zowel antigenen van het virus als antistoffen ertegen in het bloed aangetoond worden. Uit zo’n bloedonderzoek blijkt dat iemand is besmet met het hepatitis B virus. Enkele weken later wordt zijn bloed weer onderzocht. Uit dit tweede onderzoek blijkt dat het virus niet meer in het bloed aanwezig is.

Welke stoffen zijn bij het tweede onderzoek in het bloed aangetroffen?

In de afbeelding is een tekening van de doorsnede van de huid weergegeven.



Wolvet bestaat uit stoffen die afgegeven worden door twee soorten klieren in de huid.

Met welke twee letters worden die klieren aangegeven?

In informatie 8 staat dat bepaalde bloeddeeltjes, de zogenaamde B-cellen, een rol spelen bij ei-allergie.

Tot welke groep bloeddeeltjes behoren de B-cellen?

Als een arts vermoedt dat een allergie veroorzaakt wordt door stoffen uit kippeneieren, kan hij onder andere een bloedonderzoek laten uitvoeren. Bloed van de patiënt wordt dan gemengd met eiwitten uit eieren. Als bepaalde stoffen in het bloed zich binden aan deze eiwitten, is dit een aanwijzing dat er sprake is van ei-allergie.

Hoe heten de stoffen in het bloed die zich kunnen binden aan de eiwitten uit de eieren?

In de spieren is een voorraad brandstof opgeslagen, die bij inspanning kan worden gebruikt.

In welke vorm is brandstof in spieren opgeslagen?

In de nieren worden verschillende stoffen uit het bloed verwijderd en met de urine uitgescheiden.
Hiernaast wordt onder andere een nier weergegeven. Welke letter geeft een plaats aan waar urine stroomt?

Met één nier kan men leven. Wanneer beide nieren niet goed werken, wordt soms een niertransplantatie uitgevoerd. In het lichaam van een nierpatiënt wordt dan een gezonde nier geplaatst van iemand anders, de donor.
Lichaamsvreemde stoffen in de donornier kunnen na zo’n transplantatie een afstotingsreactie in het lichaam van de ontvanger veroorzaken.

Waaruit bestaat zo’n afstotingsreactie?