Index biologiepaginaindex vmbo 3 en 4

vmbo 3 gedrag biologie voor jou

 
info biologiepagina uitleg biologie oefenen biologie bestanden biologie computer pc les biologie

Samenvatting Gedrag VMBO 3b Biologie voor Jou

9.1

Gedrag = alle waarneembare handelingen van een mens of dier

Prikkel = invloed uit de omgeving

Respons = reactie door een spier of klier

Gedrag is opgebouwd uit handelingen

Gedragsonderzoek moet objectief zijn: alleen feiten weergeven, geen meningen

Ethologie = studie van gedrag

Ethogram = lijst met objectieve beschrijvingen van de handelingen van een dier

Protocol = lijst van opeenvolgende waargenomen handelingen van een dier

Balts (paringsgedrag) = gedrag dat vooraf gaat aan de voortplanting

Gedragsketen = gedrag bestaat uit serie handelingen die in vaste volgorde gebeuren

Bestudeer ook afbeelding 2, 5 en 9

9.2

Twee soorten prikkels:

  • Inwendige prikkel (de motivatie)
    • Honger en dorst (voedingsdrang)
    • Hormonen (voortplantingsdrang)
  • Uitwendige prikkel > waargenomen met je zintuigen

Inwendige prikkels + uitwendige prikkels --> gedrag

Sleutelprikkel = prikkel die doorslaggevende rol speelt bij het veroorzaken van een bepaald gedrag

Supranormale prikkel = prikkel die sterkere respons veroorzaakt dan de normale sleutelprikkel

Bestudeer ook afbeelding 14 en 15

 

9.3

Gedrag is aangeleerd of aangeboren (erfelijk)

Instinct = aangeboren gedrag bij dieren

Leerprocessen:

  • Gewenning
    • Na bepaalde tijd treedt er geen (of mindere) reactie op bij een bepaalde prikkel
  • Inprenting
    • Iets leren in de eerste gevoelige periode van je leven
    • Bijv. soortgenoten en ouders herkennen
  • Trial and error
    • Proefondervindelijk leren
  • Conditionering
    • Gedrag dat wordt aangeleerd door beloning of straf

Bestudeer ook afbeelding 24

9.4

Sociaal gedrag = gedrag van soortgenoten t.o.v. elkaar

Signaal = handeling bij sociaal gedrag die als prikkel werkt voor de volgende handeling van zijn soortgenoot  --> dit leidt tot communicatie

Voorbeelden:

  • Territoriumgedrag
    • Territorium = gebied rond de nest en voedselplaats
    • Verdedigen van het territorium leidt tot:
      • Dreiggedrag
      • Aanvalsgedrag
      • Vluchtgedrag
  • Paringsgedrag
    • Bij veel dieren baltsgedrag (= gedrag dat vooraf gaat aan de paring)
  • Broedzorg
    • Het verzorgen van de eieren en jongen

Bij veel dieren sprake van een rangorde binnen een groep

Bijvoorbeeld pikorde bij kippen (dominante hen pikt het meest en wordt zelf het minst gepikt)

Imponeergedrag = Dreiggedrag waarbij dier zich zo groot en indrukwekkend mogelijk maat

Verzoeningsgedrag = Gedrag dat onderdanig dier vertoont na dreiggedrag van een dominanter dier

Bestudeer ook afbeelding32

Download of print hier de samenvatting als pdf-bestand