Index biologiepaginaindex vmbo 3 en 4

vmbo 4 ademhaling gaswisseling biologie

 
info biologiepagina uitleg biologie oefenen biologie bestanden biologie computer pc les biologie

Samenvatting Gaswisseling VMBO 4 Biologie voor Jou

6.1

Gaswisseling     = het opnemen van zuurstof en het afgeven van koolstofdioxide aan de omgeving

Eencellige dieren doen gaswisseling via celmembraan

Meercellige dieren hebben speciale organen:

  • Tracheeën
    • Sterk vertakte luchtbuizen in het lichaam van een insect. Via openingen (stigma’s) komt lucht in dit tracheeënstelsel
  • Kieuwen
    • Bij vissen en jonge amfibieën
    • Kieuw bestaat uit een kieuwboog met daarop kieuwplaatjes. In deze plaatjes liggen de bloedvaatjes
  • Longen
    • Reptielen, vogels en zoogdieren (en volwassen amfibieën)

Leer ook afbeelding 2 en 5

6.2 en 6.3

Ademhalingsstelsel:

  • Neusholte
    • Bekleed met neusslijmvlies (met slijm producerende cellen) --> maakt ingeademde lucht vochtig en warmer
    • Bevat neusharen --> grote stofdeeltjes tegen houden
    • Bevat trilhaarcellen --> slijm (met stofdeeltjes en ziekteverwekkers) naar keelholte vervoeren
    • Bevat reukzintuig --> waarschuwingsorgaan
  • Mondholte
  • Keelholte
    • Huig --> sluit neusholte af bij slikken
  • Strottenhoofd
    • Bevat stembanden
    • Strotklepje --> sluit luchtpijp af bij voedsel slikken
  • Luchtpijp
    • Wand bevat kraakbeenringen
  • Bronchiën (2 x)
    • Wand bevat kraakbeenringen
  • Luchtpijptakjes
    • Wand bevat nu spiertjes
  • Longblaasjes
    • Zitten op einde van luchtpijptakjes
    • Heel groot oppervlakte
    • Hele dunne wand (1 laag cellen) en omgeven door netwerk van haarvaatjes --> gaswisseling tussen longblaasjes en longhaarvaten (zuurstof gaat het bloed in en koolstofdioxide wordt afgegeven)

Luchtpijp, bronchiën en luchtpijptakjes zijn bekleed met slijm producerende cellen en trilhaarcellen, die stof en ziekteverwekkers afvoeren naar de keelholte
Lucht bevat:

  • Stikstof 78%
  • Zuurstof 21%
  • Koolstofdioxide 0,04%
  • Edelgassen 1%

Leer ook afbeelding 10 t/m 14 en bestudeer tabel 1

 

6.4

Ventilatie = het verversen van lucht in de longen

Twee manieren van ademhaling:

  • Ribademhaling (=borstademhaling)

Inademen          --> ribben en borstbeen bewegen omhoog door tussenribspieren --> borstholte groter --> lucht naar binnen gezogen

Uitademen        --> ribben en borstbeen bewegen omlaag door zwaartekracht --> borstholte kleiner --> lucht naar buiten geperst

  • Middenrifademhaling (=buikademhaling)

Middenrif = stevig gespierd vlies tussen buik,- en borstholte

Inademen          --> middenrif beweegt omlaag (trekt samen) --> borstholte groter --> longen worden groter --> lucht stroomt naar binnen

Uitademen        --> middenrif gaat omhoog, doordat buikspieren samen trekken --> borstholte kleiner --> longen kleiner --> lucht stroomt naar buiten

Leer ook afbeelding 16 t/m 21

6.5

Astma

  • Spiertjes in de luchtpijptakjes trekken zich samen
  • Luchtwegen vernauwen, ademhalen gaat moeilijker
  • Vaak ook slijmvlies aan binnenkant luchtwegen verdikt

COPD

  • Chronische ontsteking van de luchtwegen (vaak door roken)
  • Hierdoor gezwollen slijmvlies in de luchtwegen

Bij astma en COPD ben je gevoelig voor stofdeeltjes


Allergie:

  • Overgevoeligheid voor een bepaalde stof --> allergische reactie
  • Hooikoorts = slijmvlies van je luchtwegen is allergisch voor pollen / stuifmeelkorrels
  • Huisstofallergie = allergie voor uitwerpselen van huisstofmijt

Download of print hier de samenvatting als pdf-bestand