Index biologiepaginaindex havo 5 biologie

gaswisseling uitscheiding biologie voor jou havo

 
info biologiepagina uitleg biologie oefenen biologie bestanden biologie computer pc les biologie

Begrippenlijst "Gaswisseling en Uitscheiding Nectar Havo 5"

 

Ademcentrum
Gedeelte in de hersenstam, dat de ademhaling regelt. Wordt beïnvloed door onder andere het koolstofdioxidegehalte van het bloed
Ademprikkel
Verandering in het koolstofdioxidegehalte van het bloed. Hierop reageert het ademcentrum
Ademvolume
De hoeveelheid lucht die je met een rustige ademhaling in en uit ademt
ADH
Antidiuretisch hormoon; Hormoon dat de terugresorptie van water in de nierkanaaltjes stimuleert
Adrenaline
Hormoon dat door het bijniermerg wordt afgescheiden. Adrenaline wordt ook door zenuwvezels van het sympathische zenuwstelsel afgescheiden
Astma
Het spierweefsel in de and van de bronchiolen trekt zich onbewust samen
Bloeddruk
Druk die het bloed uitoefent op de wand van een bloedvat
Bronchie
De luchtpijp vertakt zich in twee bronchiën. De wanden bevatten kraakbeenringen.
Bronchiole
Fijnere zijtakjes van de bronchiën en bevatten spierweefsel i.p.v. Kraakbeenweefsel
Chemoreceptor
Zintuigcel, die geprikkeld wordt door de verandering in chemische samenstelling, bijv. het koolstofdioxidegehalte van het bloed
Chronische bronchitis
Vorm van COPD, waarbij de luchtwegen langdurig ontstoken zijn en slijm zich ophoopt
COPD
Ziektes waarbij er langdurige blokkades in de longen zijn door beschadigingen en ontstekingen. Bijvoorbeeld chronische brinchitis en longemfyseem
Dode ruimte
Ongeveer 150 mL lucht komt niet verder dan de bronchie, luchtpijp, keel- of neusholte
Expiratoir reservevolume
Hoeveelheid lucht die bij een maximale ademhaling extra kan worden uitgeademd (ERV)
Glomerulus
Kluwentje van haarvaten in elk nierkapsel, speelt een rol in de ultrafiltratie
Glucagon
Hormoon gevormd in de alvleesklier in de eilandjes van Langerhans. De werking is tegengesteld aan de werking van insuline. Glucagon verhoogt het glucosegehalte van het bloed
Hemoglobine
Kleurstof in rode bloedcellen, die zuurstof en koolstofdioxide bindt en daardoor voor het transport van deze stoffen zorgt
Homeostase
Verschijnsel dat allerlei factoren in het inwendige milieu met behulp van feedbacksystemen op een bepaalde normwaarde gehouden worden
Huidmondje
Openingen in de opperhuid van planten, bestaande uit twee sluitcellen rond een regelbare spleet. De huidmondjes dienen voor de gaswisseling
Hyperventilatie
Wie hyperventileert, ventileert meer dan nodig om het koolstofdioxide-gehalte in het bloed (de CO2) op de normale hoogte te houden.
Hypofyse
Een hormoonklier onder aan de hersenen, die in verbinding staat met de hypothalamus en o.a. stimulerende hormonen afscheidt. Stimulerende hormonen stimuleren de werking van andere hormoonklieren
Hypothalamus
Deel van de hersenen, die o.a. Het regelcentrum is van je lichaamstemperatuur
Inspiratoir reservevolume
Hoeveelheid lucht die bij een maximale inademing extra kan worden ingeademd (IRV)
Inwendig milieu
Ruimten in het lichaam die niet op de buitenwereld zijn aangesloten. Het bloed, weefselvocht en de cellen behoren tot het inwendige milieu
Kapsel van Bowman
Nierkapseltje, hier wordt door ultrafiltratie voorurine gemaakt
Longblaasje
Gedeelte van de longen waar de gaswisseling tussen bloed en lucht plaats vindt
Longemfyseem
Vorm van COPD, waarbij een groot aantal longblaasjes kapot zijn en fijne vertakkingen van de bronchiolen zijn dichtgeklapt
Longvlies
Bekleding van de longen. Het longvlies is door een vloeistof gescheiden met het borstvlies
Lus van Henle
Gedeelte van het nierkanaaltje in een niereenheid. In het nierkanaaltje wordt de voorurine geconcentreerd tot urine
Nefron
Niereenheid, bestaande uit een nierkapsel, een haarvatenkluwen in het kapsel en een nierkanaaltje
Nierbekken
Deel van de nier waarin de urine verzamelt wordt
Niermerg
Binnenste van de twee lagen van de nier. Hier wordt de echte urine gevormd 
Nierschors
Buitenste van de twee lagen in de nier. Hier wordt de voorurine gevormd
Oxyhemoglobine
Hemoglobine waarbij zuurstof aan het ijzer in de heemgroep(en) is gebonden
Plasma-eiwit
Eiwit in het bloedplasma
pO2
Partiële druk van O2 in bloed of andere lichaamsvloeistoffen
Restvolume
Hoeveelheid lucht die bij maximale uitademing in je longen achter blijft
Stemband
Stevige vliezen die gaan trillen als er lucht langs komt
Strottenhoofd
Bovenste deel van de luchtpijp, hierin bevinden zich de stembanden
Terugresorptie
Resorptie van nuttige stoffen door middel van actief transport vanuit de voorurine in het bloed
Trilhaarepitheel
Epitheel waarvan de buitenste laag uit trilhaarcellen bestaat, bijv. het neusslijmvlies
Uitscheiding
Verwijdering van schadelijke en/ of overbodige stoffen uit het interne milieu van een lichaam
Ultrafiltratie
Proces, waarbij kleine deeltjes in het bloed de wand van de bloedvaten en de haarvaten passeren. Grotere moleculen blijven hierbij in het bloed achter. Bij dit proces ontstaat voorurine
Ureum
Organische stof, die het belangrijkste product van de eiwitafbraak bij zoogdieren vormt
Urine
Mengsel van afvalstoffen, lichaamsvreemde stoffen, overtollig water en overtollige zouten, uitgescheiden door de nieren
Urineleider
Buisje die urine vervoert van de nieren naar de urineblaas
Ventilatie
Het verversen van lucht
Verzamelbuisje
Kanaaltje in een nier waarin de urine uit de nierkanaaltjes verzameld wordt en dat uitmondt in het nierbekken
Vitale capaciteit
De hoeveelheid lucht die in 1 ademhaling maximaal kan worden uitgeademd (VC)
Voorurine
Vocht dat door ultrafiltratie van het bloed in de nierkapsels terechtkomt