Na het uitkomen van de eieren leren de jonge eendjes dat de kip hun ‘moeder’ is.
Hoe wordt deze vorm van leren genoemd?

Naar aanleiding van de gegevens in het diagram worden twee uitspraken gedaan. Kruis aan welke uitspraken juist zijn.

Baris doet een experiment met een muis in een doolhof. De muis heeft een dag niet gegeten en wordt voor de ingang van de doolhof gezet. Middenin ligt een voedselbrokje. De muis loopt de doolhof in en doet er tien minuten over om het voedselbrokje te vinden.
Baris voorspelt, dat de muis de juiste weg naar het voedsel zal leren, als hij vaker door de doolhof loopt.
Gedurende enkele uren zet hij de muis om het kwartier bij de ingang. Hij noteert steeds de tijd die de muis nodig heeft om een voedselbrokje te vinden. De resultaten zet hij uit in een diagram.

Na enkele uren loopt de muis niet meer de doolhof in, als hij bij de ingang wordt gezet. Noem de inwendige prikkel die dan ontbreekt om de doolhof in te gaan.

In een dierentuin leven vijf witte neushoorns samen in een groep, één mannetje en vier vrouwtjes. Een onderzoeker noteert regelmatig hoe vaak de dieren dreiggedrag vertonen tegen elkaar, zoals brullen, duwen en stoten met de hoorn. Uit de resultaten trekt hij conclusies over een rangorde binnen de groep. In een schema geeft hij die rangorde weer.



Geef de naam van de neushoorn die het laagst in de rangorde staat.

In de tabel van informatie 4 staan de namen van zes kippen.
Welke van deze kippen heeft de hoogste slaapplaats in het kippenhok?

Op een internetsite (www.nshd.nl) is de bijgevoegde informatie te vinden.


Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag.

Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?

In februari nemen mannetjes-aalscholvers bij het zien van vrouwtjes bepaalde houdingen aan.



Hoe wordt het gedrag in de afbeelding genoemd?

Wanneer een kokmeeuw vluchtgedrag vertoont, is er een andere houding van het dier te zien dan wanneer de meeuw wil aanvallen. Onderzoekers hebben allerlei houdingen van de kokmeeuw bestudeerd. In de afbeelding zijn voorbeelden van zulke houdingen weergegeven.
Van links naar rechts neemt het aanvalsgedrag toe.
Van boven naar beneden neemt het vluchtgedrag toe.



Houding 1 van de meeuw wordt vergeleken met de andere houdingen.

Welk cijfer geeft een houding aan die een even sterk aanvalsgedrag aangeeft als houding 1, maar een sterker vluchtgedrag?

Spreeuwenjongen die pas uit het ei gekomen zijn, hebben hun ogen nog dicht.
Wanneer een ouder op het nest landt, sperren ze onmiddellijk hun bek open.

Wat is de uitwendige prikkel voor dit gedrag van de spreeuwenjongen?

Mannetjespanda’s gaan soms op hun voorpoten staan om te plassen, zodat de urine met geurstoffen op een hoge plek terechtkomt. Ze brengen zo een geurvlag aan (zie de afbeelding).


Hoe wordt een gebied genoemd dat met zulke geurvlaggen wordt aangegeven?

Naar aanleiding van het diagram worden twee uitspraken gedaan. Vink aan welke uitspraken juist zijn.

Elk varken heeft in zijn snuit een zogenaamde wroetschijf. Met deze schijf, die veel zintuigen bevat, onderzoekt het dier in een natuurlijke omgeving de grond. Hij zoekt naar voedsel, maar in een hok met een roostervloer valt niet veel te onderzoeken. Een varken begint dan bij een soortgenoot te wroeten en te knabbelen. Het knabbelen gaat over in bijten in de staart. Proeft een varken eenmaal bloed, dan ontstaat jachtgedrag dat typisch is voor varkens, want varkens eten ook vlees. Een aangevreten varken wordt nagejaagd en nog verder aangevreten.

Tot welk soort gedrag behoort het wroeten?

De onderzoeker beschreef ook het borst-aan-borstgevecht. Daarbij slaan twee mannetjes met de vleugels naar elkaar en pikken ze met geopende snavels. Ze hebben geen waterplanten of ander nestmateriaal bij zich.


Tot welk type gedrag behoort het borst-aan-borstgevecht?

Wat is de sleutelprikkel voor de gastouders om het koekoeksjong te voeren?

In een groep kippen is een bepaalde rangorde. Deze rangorde, de zogenaamde pikorde, bepalen de kippen door elkaar te pikken. De meest gepikte kip staat onderaan in de pikorde. Aan de hand van een ethogram wordt van vijf kippen de pikorde bepaald.
Het resultaat is hieronder weergegeven. Een pijl wijst naar de kip die door een ander wordt gepikt.


Bepaal met behulp van de afbeelding de pikorde van de kippen.

Welke kip staat bovenaan in de pikorde?

Hoe noemen we een lijst met beschrijvingen van verschillende gedragingen van een dier?

Hoe noemen we een prikkel die steeds dezelfde reactie oproept bij een dier?

Hoe heet het gedrag op de foto wat jonge vogels vertonen als ze honger hebben?

De fotograaf komt wel erg dichtbij de hagedis. Hoe noemen we dit gedrag?

Chimpansees zijn dol op termieten. Chimpansees eten de termieten door met stokjes in de termietenheuvel te prikken, waarna ze vervolgens de termieten van het stokje af likken. Jonge chimpansees leren dit door dit na te doen van hun soortgenoten.


Welke naam hebben we voor deze manier van leren?

Sluipwespen herkennen vrouwelijke vlinders van het koolwitje. Ze bespringen de vlinders en liften mee. Ze parasiteren op de eitjes van de vlinders door hun eigen eitjes er in af te zetten. Het herkennen van de speciale geur van bevruchte vlinders komt op verschillende manieren tot stand. De sluipwesp 'Trichogramma evanescens' leert in de praktijk, bij 'Trichogramma brassicae' is dit vermorgen instinctief.
Sluipswespen parasiteren op meer soorten vlinders (gastheren).

Welke soort sluipwesp zal de minst verschillende gastheersoorten hebben?

Een leerling doet gedragsonderzoek bij kippen. Hij noteert gedurende 10 minuten de gedragselementen van vijf hennen P t/m T.
Hij noteert de volgende resultaten.

P: loopt rond - pikt T - drinkt - pikt R - pikt voedsel - wacht
Q: loopt rond - wacht - pikt voedsel - loopt rond - wacht - drinkt - loopt rond
R: wacht - loopt rond - drinkt - pikt Q - pikt voedsel - wacht - loopt rond
S: loopt rond - pikt voedsel - pikt P - wacht - loopt rond
T: wacht - drinkt - pikt Q - wacht - loopt rond - pikt voedsel

De kippen gedragen zich afhankelijk van hun plaats in de rangorde.
Welke kip staat bovenaan in de pikorde?

In de herfst zijn spinnen op hun dikst want zij hebben de hele zomer lang vliegen en muggen kunnen vangen. Voor hen is de herfst de tijd om voor nakomelingen te zorgen. Dikke vrouwtjesspinnen krijgen bezoek van mannetjes die wel drie keer zo klein zijn en die de paring niet overleven, omdat zij er na opgegeten worden door het vrouwtje.

Hoe komt het dat dit gedrag (opeten van het mannetje na het paren) blijft bestaan?

Kruis de juiste redeneringen aan:

Een bekende activiteit van spinnen is het maken van een web.

Wat voor gedrag is het maken van een web?

Het koekoeksvrouwtje legt haar ei in het nest van de Kleine Karekiet. Als het koekoeksjong uitgevlogen is eet het o.a. grote harige rupsen. Door andere vogels worden deze rupsen niet gegeten. Ze vinden ze kennelijk niet lekker. De koekoek eet deze harige rupsen wel. Voordat hij de rups in zijn geheel doorslikt, kneust hij de rups eerst al persend met zijn snavel. Daarna schudt de koekoek de rups krachtig heen en weer waarna hij de rups op eet.

Wat kun je over dit eetgedrag van de koekoek zeggen?