Weefselvloeistof kan zowel in een haarvat als in een lymfevat worden opgenomen.

Noem een type cellen van de mens dat zowel in de weefselvloeistof als in een lymfevat aanwezig is.

In het lichaam van de mens komen haarvaten voor in onder andere:

1 de wand van de linker kamer van het hart,
2 de wand van de rechter kamer van het hart,
3 de tussenribspieren,
4 de tong.

Welke van deze haarvaten behoren tot de grote bloedsomloop?

Gebeurtenissen in het lichaam van de mens die invloed hebben op de frequentie van de hartslag zijn onder andere:

1 toename van de impulsfrequentie in parasympatische zenuwen die verbonden zijn met het hart,
2 stijging van het adrenalinegehalte van het bloed.

Bij welke van deze gebeurtenissen wordt de frequentie van de hartslag verhoogd?

Veel mensen laten van tijd tot tijd hun bloeddruk bij de huisarts controleren. Om een arm wordt dan een manchet aangelegd die wordt opgepompt. Op een drukmeter die met de manchet is verbonden, kan de arts de druk in de manchet aflezen.
Wanneer de doorgang van bloed in de armslagader door de opgepompte manchet is verminderd, kan de arts met behulp van een stethoscoop net beneden de manchet een stootsgewijs schavend geluid in de slagader horen, het vaatgeruis. De arts pompt de manchet eerst stevig op. Daarna laat hij de manchet langzaam leeglopen terwijl hij met behulp van de stethoscoop de armslagader beluistert. Eerst is er geen doorstroming van bloed en hoort hij dus geen vaatgeruis. De druk die hij meet op het moment dat het vaatgeruis begint, wordt de bovendruk genoemd. De arts laat de manchet verder leeglopen totdat het vaatgeruis weer ophoudt. De druk die hij op dat moment afleest, wordt de onderdruk genoemd. De manchet wordt stevig opgepompt. Daarna begint de bloeddrukmeting.

In welke periode of perioden tijdens het leeg laten lopen van de manchet kan in de pols van de arm waaraan de meting wordt verricht, geen polsslag worden gevoeld?

Iemand schrikt hevig. Hierdoor neemt de hoeveelheid adrenaline in het bloed van deze persoon toe. Vier bloedvaten in het lichaam van de mens zijn: bijnierader, bijnierslagader, leverader en leverslagader.

In welk van deze bloedvaten zal als gevolg hiervan de glucoseconcentratie in het bloed het eerst toenemen?

Bij verschillende patiënten wordt bloed afgenomen uit een ader in de linkerarm. Dit bloed wordt gebruikt voor onderzoek. Bij patiënt P blijkt het afgenomen bloed na 15 minuten nog niet gestold te zijn. Afwijkingen die kunnen voorkomen, zijn:
1 in het lichaam worden weinig bloedplaatjes gevormd,
2 in het lichaam wordt weinig fibrinogeen gevormd.

Welke van deze afwijkingen kan of welke kunnen er de oorzaak van zijn dat het bloed van patiënt P niet stolt?

Er kan ook bloed worden afgenomen uit een vingertop.

Heeft het bloed dat uit de armader wordt afgenomen dezelfde samenstelling als dat uit een vingertop? En als dat uit een beenslagader?

Bij een verkeerscontrole wordt aan de bestuurder van een auto gevraagd of hij alcohol heeft gedronken. Hij zegt: "één glaasje wijn". Om te controleren of hij niet teveel alcohol heeft gedronken, moet hij in een blaaspijpje blazen. In zijn uitgeademde lucht wordt alcohol aangetoond.
Enkele bloedvaten in het lichaam van de mens zijn: aorta, darmslagader, leverader, leverslagader, longader, longslagader, poortader. Een deel van de alcohol die de bestuurder heeft gedronken, is door de maagwand in het bloed opgenomen.

Via welke van de genoemde bloedvaten en in welke volgorde komt een alcoholmolecuul van deze plaats van opname langs de kortste weg terecht in de uitgeademde lucht?

Voor een onderzoek wordt van iemand bloed afgenomen. Het bloed wordt opgevangen in twee buizen: 1 en 2. De inhoud van buis 1 wordt direct na afname onderzocht op de aanwezigheid van fibrinogeen en fibrine. Buis 2 laat men enige tijd staan, tot zich boven in deze buis een heldere, iets gelige vloeistof bevindt en onder in de buis een rood stolsel. Dan onderzoekt men ook de inhoud van buis 2 op de aanwezigheid van fibrinogeen en fibrine.

Vindt men in buis 1 vooral fibrine of vooral fibrinogeen? En in buis 2?

In de afbeelding is een schema van het bloedvatenstelsel van een mannetjescavia weergegeven. Van inwendige organen die in tweevoud aanwezig zijn, is er steeds één getekend. Enkele organen zijn met letters aangegeven, enkele bloedvaten met cijfers. Ligging en werking van de organen van de cavia lijken veel op die van de mens.

Op welke van de plaatsen 1, 2 en 3 komt de hoogste bloeddruk voor?

In het diagram is voor één hartslag het verband weergegeven tussen de tijd en het volume van de linker kamer van het hart van de mens. In dit diagram worden drie fasen met letters aangegeven.

Gedurende welke van de fasen P, Q en R zijn de kleppen tussen de linker kamer en de aorta open?

In de bijlage vind je tekst en tekeningen uit de Postbus 51-brochure "Blessures, maak er geen sport van".

De invloed van warming-up op de volgende factoren in het lichaam wordt bestudeerd:
1 de intensiteit van de dissimilatie met zuurstof,
2 de hartslagfrequentie,
3 de hoeveelheid adrenaline die per tijdseenheid wordt afgegeven.
Welke van deze factoren neemt of welke nemen toe tijdens de warming-up?

In de bron is een microscopisch beeld van bloed van de mens weergegeven. Eén van de typen bloedlichaampjes is aangegeven met P.
Welke functie hebben de bloedlichaampjes van type P?

In bron 1 zijn schematisch enkele longblaasjes en het hart weergegeven. De longblaasjes en het hart zijn niet op dezelfde schaal getekend.
De hoeveelheid O2 die per ml bloed aan hemoglobine (Hb) is gebonden, wordt gemeten op de plaatsen 1 t/m 6.
In bron 2 zijn drie diagrammen getekend.

In welk van deze diagrammen is de hoeveelheid O2 die per ml bloed aan Hb is gebonden voor de plaatsen 1 t/m 6 juist weergegeven?

Wannneer een molecuul van het opgehoopte gas langs de kortste weg via de wand van het spijsverteringskanaal wordt afgevoerd naar de longen, passeert dit molecuul dan het hart? Zo ja, hoeveel keer minimaal?

Ook de bloeddruk is in de ruimte anders dan op aarde. In de afbeelding is aangegeven hoe hoog van een staande persoon op aarde de gemiddelde bloeddruk is in de slagaders van het hoofd, de borst en de benen.
Is bij iemand die zich in de ruimte bevindt, het verschil tussen de bloeddruk in het hoofd en die in de borst groter of kleiner dan op aarde? En het verschil tussen de bloeddruk in de borst en die in de benen?

Verschil borst-hoofd is in de ruimte .....1......
Verschil benen-borst is in de ruimte ....2......

Een schrijver heeft het volgende verhaal verzonnen, waarover later een film is gemaakt:


" Om een fossiele dinosaurus weer tot leven te brengen, heeft men DNA van deze uitgestorven soort nodig. Dit DNA wordt gehaald uit bloed dat miljoenen jaren geleden door een mug uit een dinosaurus zou zijn opgezogen. Deze mug is bewaard gebleven in hars, dat versteend is tot barnsteen. Het dinosaurus-DNA wordt overgebracht in een kernloos gemaakte eicel van een recent reptiel. Uit deze eicel ontwikkelt zich een echte dinosaurus."

In de bron is het bloedbeeld gegeven zoals dat van een dinosaurus kan zijn geweest.
In het verhaal wordt DNA uit het bloed van een dinosaurus overgebracht naar de eicel van een recent reptiel.
Uit welk bestanddeel of uit welke bestanddelen van het dinosaurusbloed zou dat DNA afkomstig kunnen zijn?

Een man loopt hard op een trimbaan.
Enkele organen van de man zijn: de kuitspieren, de dunne darm, het hart en de nieren.
Door welk of welke van deze organen stroomt tijdens het hardlopen per minuut de grootste hoeveelheid bloed?

Om het moe worden te vertragen had de man vooraf oefeningen kunnen uitvoeren. Drie typen bloedvaten in zijn benen zijn: aders, haarvaten en slagaders.

In welke van deze bloedvaten zou de hoeveelheid bloed die er per minuut doorstroomt, tijdens de oefeningen zijn toegenomen?

In de weefsels verlaten water en opgeloste stoffen het bloed dat in de haarvaten aanwezig is. Vanuit de weefsels keert ook weer vocht terug in het bloed.

Via welke weg kan vocht vanuit de weefsels terugkeren in het bloed?

Bij een bepaalde vorm van ondervoeding is de hoeveelheid vocht die in de haarvaten terugkeert, verminderd.
Waardoor wordt deze verminderde terugstroom bij ondervoeding vooral veroorzaakt?

Het bloed dat een bepaald hersengebied verlaat, is zuurstofarm.
In welk van de volgende bloedvaten is dit bloed voor het eerst weer zuurstofrijk?

De hoeveelheid bloed die door een hartkamer per slag wordt weggestuwd, noemt men het slagvolume.
Een leerlinge vergelijkt het slagvolume van de linkerkamer met dat van de rechterkamer. Zij doet hetzelfde voor de hoeveelheid arbeid die de linkerkamer en die de rechterkamer van het hart bij die slag moeten verrichten.

Is het slagvolume van de linkerkamer kleiner dan, gelijk aan of groter dan het slagvolume van de rechterkamer? Slagvolume linkerkamer is ....

Er zijn in een doorsnede van het hart de slagaderkleppen en de hartkleppen weergegeven. In de werking van het hart kan men twee fasen onderscheiden, namelijk de systole en de diastole. Tijdens de systole trekken de kamers zich samen en tijdens de diastole ontspannen ze zich. Er zijn verschillende kleppen met letters aangegeven.

Welke kleppen zijn tijdens de diastole gesloten?

De Milanese voetballoopbaan van Nwankwo Kanu heeft 192 minuten geduurd. Bij de medische keuring werd een hartkwaal geconstateerd. Er was een afwijking van een klep bij de aorta. Deze klep sloot onvoldoende af Daardoor raakte de linker kamer van het hart te vol.

Wat is de oorzaak van het te vol raken van de linker kamer van het hart van Nwankwo Kanu?

Ook buiten het hart komen kleppen voor. Bloedvaten in het lichaam van de voetballer zijn: de onderste holle ader, haarvaten van de hartspier, een kransslagader, een beenader.

In welke van deze bloedvaten bevinden zich kleppen?

Bij hemofilie, ook wel 'bloederziekte' genoemd, stolt het bloed na een verwonding niet of slechts heel langzaam doordat in het bloed een stollingsfactor ontbreekt. Het gen voor deze stollingsfactor is X-chromosomaal. Alexis, de zoon van de laatste Russische tsaar, Nicolaas II, leed aan hemofilie. In bron 1 is een deel van de stamboom van zijn familie weergegeven. Uit deze stamboom blijkt dat het allel dat hemofilie veroorzaakt in deze familie afkomstig is van koningin Victoria van Engeland.

Wat moet in de volgende zin op de plaats van de puntjes worden ingevuld?
Bij de bloedstolling speelt/spelen behalve stollingsfactoren in het bloedplasma ook ...... een grote rol.

De samenstelling van bloedplasma en die van weefselvloeistof worden met elkaar vergeleken. Drie stoffen die in beide voorkomen, zijn: opgeloste eiwitten, keukenzout en zuurstof.
Van welke van deze stoffen is het verschil in concentratie tussen bloedplasma en weefselvloeistof het grootst?

Over de halvemaanvormige kleppen (de kleppen aan het begin van de aorta en de longslagader) worden enkele beweringen gedaan:
1 De druk die tijdens de hartpauze (de hartspier is dan ontspannen) wordt uitgeoefend op de halvemaanvormige kleppen van de grote bloedsomloop is gemiddeld genomen even groot als die op halvemaanvormige kleppen van de kleine bloedsomloop.
2 Door het terugstromende bloed in het begin van de longslagader en de aorta worden de halvemaanvormige kleppen gesloten.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

In de bloedbank wordt een deel van het bloed dat door donoren is afgestaan, in verschillende bestanddelen gesplitst. Eerst worden door centrifugeren de bloedcellen en het bloedplasma gescheiden. Vervolgens kunnen deze bloedbestanddelen voor uiteenlopende doeleinden gebruikt worden. Uit het bloedplasma kunnen onder andere stollingsfactoren en antistoffen worden gehaald. Door deze uitsplitsing kan men elke patiënt dat deel van het donorbloed geven dat hij nodig heeft. Daardoor kan men meer mensen met hetzelfde donorbloed helpen.
Patiënten met ernstige brandwonden verliezen door de huidbeschadiging veel weefselvocht.

Welk bestanddeel zal of welke bestanddelen van het bloed zullen aan deze patiënten worden toegediend?

Als gevolg van een geringe delingsactiviteit in het beenmerg treedt bij een bepaalde patiënt onvoldoende bloedstolling op.
Welk bloedbestanddeel wordt of welke bloedbestanddelen worden aan deze patiënt toegediend?

Bij het oefenen van technisch-instrumentele vaardigheden houden twee leerlingen zich bezig met een opstelling om de stroming in het bloedvatenstelsel te bestuderen. Ze willen onderzoeken hoe een schoksgewijze uitstroom van het bloed uit het hart wordt omgezet in een continue stroom van bloed door de bloedvaten.
Zij bouwen een opstelling zoals is getekend in bron 1.
In de opstelling zijn twee kleppen opgenomen, klep 1 en klep 2.

Met welke kleppen in de bloedsomloop komen deze kleppen overeen?

Om uit te zoeken of iemand drager is van een bepaald gendefect, kan aan de hand van een bloedmonster DNA uit de chromosomen onderzocht worden.
Welk bestanddeel van het bloed kan gebruikt worden voor het opsporen van een eventueel gendefect aan de hand van DNA uit de chromosomen?

Als het hart te snel gaat kloppen, dreigt de bloeddruk in de bloedvaten te hoog te worden.
Zintuigen in de wand van de aorta en de halsslagaders registreren de toename van de bloeddruk en sturen impulsen naar een regelcentrum in de hersenen. Via het autonome zenuwstelsel wordt de hartslagfrequentie dan verlaagd.
In welk deel van de hersenen ligt het centrum dat de hartslagfrequentie regelt en via welk deel van het autonome zenuwstelsel wordt het hartritme verlaagd?
Het regelcentrum ligt in de ....1....
Het hartritme wordt verlaagd via ....2....