Rust wordt bij planten omschreven als een fase van stilstand in de ontwikkeling van een plant. Planten kunnen een rustperiode gebruiken om ongunstige omstandigheden, zoals extreme temperaturen en droge zomers, te overleven. Veel houtige gewassen laten voor de rustperiode hun bladeren vallen. Veel kruidachtige gewassen vormen knollen, bollen en dergelijke. Een andere manier om ongunstige perioden te overbruggen is het vormen van zaden. Als de omstandigheden voor het ontkiemen van de zaden ongunstig zijn, spreken we van "opgelegde rust".
Welk type rust kan alleen samengaan met geslachtelijke voortplanting?

In de testes van een man vindt meiose plaats. In de bron is verkort en schematisch het verloop van de meiose I en II weergegeven, waarbij slechts twee chromosomenparen zijn getekend.
In de testes bevinden zich behalve cellen die meiose ondergaan, diverse andere typen cellen, in verschillende stadia van ontwikkeling.
Van de volgende vier cellen die zich in de testes bevinden, worden de DNA-gehaltes met elkaar vergeleken:
1 een cel tijdens metafase I,
2 een cel tijdens metafase II,
3 een hormoonproducerende cel, direct nadat deze is ontstaan,
4 een spermacel, direct nadat de staart is ontstaan.

Welke van de genoemde cellen 1 t/m 4 van deze man bevat de grootste hoeveelheid DNA?

Bij kalkoenen hebben vrouwelijke dieren als geslachtschromosomen X en Y en hebben mannelijke dieren twee X-chromosomen. Individuen met als geslachtschromosomen twee Y-chromosomen sterven in een vroeg embryonaal stadium. Bij deze vogels kunnen de chromosomen van onbevruchte eicellen zich verdubbelen waardoor deze eicellen zich ontwikkelen tot volwassen diploïde vruchtbare dieren.
Over de ontwikkeling van een kuiken uit een onbevrucht ei worden de volgende beweringen gedaan.
1 De eicel waaruit dit kuiken is ontstaan, was aanvankelijk haploïd.
2 Dit kuiken heeft als geslachtschromosomen X en Y

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

In de bron zijn twee stadia van delingen van kernen van zoogdiercellen afgebeeld.
Over deze afbeelding worden de volgende beweringen gedaan.
1 Tekening P geeft een stadium weer van de mitose en tekening Q geeft een stadium weer van de meiose in twee verschillende cellen van dezelfde diersoort.
2 Tekening P en tekening Q geven twee opeenvolgende stadia weer van de meiose van een cel van dezelfde diersoort.
3 Tekening P en tekening Q geven beide een stadium weer van de mitose, maar in cellen van twee verschillende diersoorten.

Welke bewering kan of welke beweringen kunnen juist zijn?

Draadwieren kunnen zich op twee manieren voortplanten. Bij de ene vorm van voortplanting breekt een stukje van een wier af. Dit stukje groeit weer uit tot een nieuw wier. Bij de andere vorm van voortplanting wordt een zygote gevormd zoals de afbeelding weergeeft.
De twee wieren P en Q vormen uitstulpingen, die met elkaar een verbinding vormen. Via deze verbinding verplaatst een cel uit wier P zich naar een cel in wier Q. Beide cellen versmelten met elkaar zodat een zygote ontstaat. Deze zygote ondergaat meiose, waarna een nieuw draadwier groeit.
Het aantal chromosomen van de zygote is 28.

Hoe groot is het aantal chromosomen van een cel in wier P?

In een bepaalde eicelmoedercel van de mens treedt tijdens de meiose-1 een mutatie op in één van de aanwezige chromatiden. Uit deze eicelmoedercel ontstaat één eicel die gaat rijpen.
Hoe groot is de kans dat de bij de beschreven mutatie ontstane erfelijke informatie in de rijpe eicel zal voorkomen?

Drie cellen in het lichaam van een volwassen man worden met elkaar vergeleken: een spermacel, een spiercel en een zenuwcel.
In welke van deze cellen kan het Y-chromosoom ontbreken?

Een boer poot begin april aardappels in de grond. Elke aardappel ontwikkelt zich tot een plant waaraan een aantal aardappels ontstaat. Bron 1 geeft een aardappelplant weer.
Over aardappels worden twee beweringen gedaan.
1 De reservestoffen in de gepote aardappels worden vooral gebruikt voor de vorming van bovengrondse delen en niet voor de vorming van nieuwe aardappels.
2 Aardappels kunnen alleen worden gevormd nadat bevruchting heeft plaatsgevonden.
Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

Aan het eind van een seizoen zitten er nieuwe aardappels, stengels en bladeren aan de aardappelplant. Aan de bloemen zitten kroonblaadjes en na de bloei zijn zaden aanwezig.
Welke van de genoemde delen hebben zeker hetzelfde genotype als er geen mutatie is opgetreden?

In de bron is schematisch een doorsnede van een deel van de testis van een volwassen man weergegeven. De doorsnede van één testisbuisje is volledig zichtbaar.
Vindt in zo'n testisbuisje alleen meiose plaats, alleen mitose of vinden beide typen deling plaats?

Bij het kweken van planten uit stuifmeelkorrels worden de stuifmeelkorrels opgekweekt in een vloeibaar voedingsmedium. Ze delen zich na een dag of twee en groeien dan uit tot embryo's die kunstmatig diploïd worden gemaakt. Deze worden overgebracht in een vast medium en ontwikkelen zich daarna tot volledige planten.
Is de eerste deling van zo'n stuifmeelkorrel een meiose? Zo ja, waarom?

In de bron zijn twee karyogrammen weergegeven. Deze karyogrammen zijn afkomstig van een eeneiige tweeling. Het ene kind is van het mannelijk geslacht zonder duidelijke uiterlijke afwijkingen. Bij het andere kind zijn wel uiterlijke afwijkingen geconstateerd.

Bij het ontstaan van deze tweeling is een stoornis opgetreden in een kerndeling. Vijf mogelijke stoornissen zijn:
1 een stoornis in de meiose 1 van de eicel
2 een stoornis in de meiose 1 van de zaadcel
3 een stoornis in de meiose 2 van de eicel
4 een stoornis in de meiose 2 van de zaadcel
5 een stoornis in de eerste mitose van de zygote

Welke van deze stoornissen kan geleid hebben tot het ontstaan van deze bijzondere tweeling?

Onderzoekers zijn erin geslaagd om volledige koolplanten ({I}Brassica oleracea{I}) te laten ontstaan uit stuifmeel. Daarbij worden uit de bloemknopjes stuifmeelkorrels verzameld. Deze stuifmeelkorrels kunnen zich mitotisch delen. Door een behandeling met de stof colchicine verloopt zo'n mitose abnormaal: de telofase ontbreekt en deling van de cel blijft achterwege. Uit een stuifmeelkorrel die gedurende één mitose met colchicine is behandeld, ontstaat een klompje cellen. Als dit op een voedingsbodem wordt geplaatst, kan het uitgroeien tot een plantje.
Het aantal chromosomen in een celkern van een blad van{I} Brassica oleracea{I} bedraagt 18.

Hoeveel chromosomen heeft een cel in een klompje cellen dat uit een stuifmeelkorrel is ontstaan na behandeling met colchicine?

De bron geeft twee karyogrammen weer.

Welk karyogram hoort bij een kind met het syndroom van Down?
Is dit kind een jongen of een meisje?

Je mag ervan uitgaan dat de regeling van de productie van spermacellen bij de muis overeenkomt met die bij de mens.

Een spermastamcel is een diploïde cel in de testes, waaruit of nieuwe spermastamcellen of spermacellen worden gevormd.
Kunnen spermastamcellen in de testes meiose ondergaan? En mitose?

In 1995 ontdekten de Deense biologen Peter Funch en Reinhardt Kristensen een nieuwe diersoort die zij bij geen enkele diergroep konden onderbrengen. Ze gaven deze de naam Symbion pandora.
Het diertje leeft op de monddelen van een Noorse kreeft (Nephrops norvegicus) en voedt zich met deeltjes die overblijven als de kreeft zijn voedsel naar binnen werkt. Om de voeding op te nemen en te verwerken ontwikkelt het dier een voedingsstructuur.
Symbion pandora kan zich, afhankelijk van de milieuomstandigheden, zowel geslachtelijk (seksueel) als ongeslachtelijk (aseksueel) voortplanten.
Onder welke milieuomstandigheden, gelijkblijvende of wisselende, biedt geslachtelijke voortplanting dan wel ongeslachtelijke voortplanting meer voordeel voor Symbion pandora?

Onder gelijkblijvende milieuomstandigheden biedt ongeslachtelijke of geslachtelijke voortplanting meer voordeel?
En onder wisselende omstandigheden?

Biologen onderscheiden twee typen mutatie: somatische en erfelijke mutatie. Somatische mutatie komt alleen voor in lichaamscellen. De mutantgenen die daarbij ontstaan, kunnen dus verder voorkomen in alle cellen die door deling uit die lichaamscellen zijn ontstaan. Erfelijke mutatie vindt plaats in gameten of in cellen waaruit gameten ontstaan. De mutantgenen die daar het gevolg van zijn, kunnen van generatie op generatie worden doorgegeven.
Een leerling leest de volgende bewering: "Mutatie is vaak het gevolg van fouten tijdens de verdubbeling van het DNA en soms het gevolg van fouten tijdens de kerndeling."
Geldt deze bewering uitsluitend voor erfelijke mutatie, uitsluitend voor somatische mutatie of voor beide typen mutatie?