De bron geeft een horizontale doorsnede door het linker oog van de mens weer.
In ogen van de mens kunnen de volgende afwijkingen voorkomen:
1 de afstand tussen lens en netvlies is te groot,
3 de elasticiteit van de lens is te gering,
2 het hoornvlies is te bol.
Elk van deze afwijkingen kan er de oorzaak van zijn dat men niet op alle afstanden scherp ziet.

Welke van deze afwijkingen kan of welke kunnen met behulp van een bril zodanig worden gecorrigeerd dat men wel scherp kan zien?

Enkele beweringen over kegeltjes en staafjes in de ogen van de mens zijn:

1 zowel kegeltjes als staafjes bevatten lichtgevoelig pigment,
2 de prikkeldrempel van een staafje is afhankelijk van het aantal schakelcellen waarmee het is verbonden,
3 in de schemering wordt de prikkeldrempel van kegeltjes eerder overschreden dan die van staafjes.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

In het netvlies van een oog van de mens bevinden zich kegeltjes en staafjes. Elk kegeltje is apart verbonden met één sensorische zenuwcel, terwijl meerdere staafjes samen met één sensorische zenuwcel verbonden zijn. Over de gevolgen van dit verschil in schakeling
worden de volgende beweringen gedaan.
1 Door dit verschil in schakeling is de scherpte van het beeld dat met de staafjes wordt waargenomen, groter dan de scherpte van het beeld dat met de kegeltjes wordt
waargenomen.
2 Door dit verschil in schakeling kan met de kegeltjes kleur worden waargenomen en met de staafjes niet.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

De afbeelding toont twee portretten van dezelfde persoon. Op de kop afgedrukt lijken de portretten sterk op elkaar en nemen we "normale" beelden waar.
Als we het papier nu omdraaien, ontstaat een heel vreemd effect en blijken de portretten geheel verschillend te zijn.

Vier lichaamsdelen die bij dit waarnemen een rol spelen, zijn: de grote hersenen, de kleine hersenen, de kruising van de oogzenuwen en de zintuigcellen van het netvlies van de ogen.
Door de werking van welk van de genoemde delen nemen wij eerst een grote gelijkenis waar en na omdraaien van het papier een groot verschil?

Een proefpersoon bevindt zich in een helder en gelijkmatig verlichte ruimte. Hij kijkt met zijn linker oog naar een groene ballon op 10 meter afstand (ballon 2 in bron 1).
Op 10 meter bevinden zich nog twee ballonnen van hetzelfde type en dezelfde kleur. Ook deze ballonnen ziet hij met het linker oog (de ballonnen 1 en 3 in bron 1).
Gedurende het experiment houdt de proefpersoon het rechteroog gesloten. Hij blijft steeds naar ballon 2 kijken. De verlichtingssterkte wordt langzaam verminderd, waardoor hij de ballonnen tenslotte niet meer ziet.

Worden bij afnemende verlichtingssterkte de ballonnen tegelijkertijd onzichtbaar voor de proefpersoon? Zo niet, welke ballon wordt dan het eerst onzichtbaar?

Iemand wordt 's morgens vroeg wakker in zijn donkere slaapkamer. Hij doet het licht aan, terwijl hij nog slaperig voor zich uit staart. Over de veranderingen in de pupillen van zijn ogen in deze situatie worden vier beweringen gedaan.
1 De kringspieren in de irissen van zijn ogen trekken samen.
2 De kringspieren in de straalvormige lichamen van zijn ogen ontspannen.
3 De straalsgewijs verlopende spieren in de irissen van zijn ogen trekken samen.
4 De straalsgewijs verlopende spieren in de straalvormige lichamen van zijn ogen trekken samen.

Welke van deze beweringen is juist?

In de afbeelding is schematisch een microscopisch beeld van een deel van het netvlies van een oog van de mens getekend. Drie zijden van de tekening zijn met de letters P, Q en R aangegeven. Verschillende delen van de tekening zijn met cijfers aangegeven.
Valt in de natuurlijke situatie in een oog het licht van kant P, van kant Q of van kant R op het netvlies?

Een persoon is zwaar neusverkouden en kan daardoor niet goed proeven wat hij eet. Hij bedenkt hiervoor de volgende verklaringen:
1 de prikkeldrempel van de smaak- en reukreceptoren is door de verkoudheid sterk verlaagd,
2 de smaakreceptoren zijn door de verkoudheid met slijm bedekt,
3 de reukreceptoren functioneren niet goed doordat ze bedekt zijn met slijm.

Welke van deze verklaringen is of welke zijn juist?

Als binnenshuis een foto gemaakt wordt met gebruik van een flitser, hebben de mensen op de afdruk vaak rode ogen. Het rood van de ogen op de foto is het gevolg van de terugkaatsing van het flitslicht tegen de binnenzijde van de ogen.
De bron geeft schematisch weer hoe een doorgesneden oog er van binnen uitziet.

Door welk van de aangegeven delen wordt de rode kleur van het weerkaatste licht veroorzaakt?

De ziekte van Alzheimer is een vorm van ouderdoms-dementie. Amerikaanse onderzoekers hebben onlangs een test beschreven waarmee de ziekte van Alzheimer kan worden vastgesteld. Ze druppelen tropicamide in een oog van de te onderzoeken persoon. Bij Alzheimer-patiënten leidt dit tot een aanzienlijk grotere verwijding van de pupil dan bij andere mensen. Tropicamide wordt gewoonlijk toegepast door oogartsen die via de pupil het netvlies willen bekijken.
De wijdte van de pupil wordt geregeld via de pupilreflex.

Waardoor wordt de pupil verwijd?

Welke prikkel leidt onder normale omstandigheden tot het verwijden van de pupil?

Bij een bepaalde vorm van staar treedt een troebeling van de ooglens op. Als gevolg hiervan neemt het gezichtsvermogen af en kan op den duur zelfs geheel verdwijnen. Bij een patiënt met staar worden door een operatie de troebele ooglenzen verwijderd. Er worden geen nieuwe lenzen geplaatst en de patiënt is voor zijn verdere leven verziend. Twee leerlingen doen de volgende beweringen over een dergelijke staarpatiënt met verziendheid:
Leerling 1: "Bij verwijdering van de ooglens verdwijnt het accommodatievermogen, daardoor is deze patiënt verziend".
Leerling 2: "Als deze patiënt naar een voorwerp dichtbij kijkt, bijvoorbeeld op 40 cm afstand, wordt het beeld vóór het netvlies gevormd omdat de beeldafstand kleiner wordt".

Welk van deze leerlingen doet of welke doen een juiste bewering?

Een persoon kijkt 's nachts naar de sterren. Op een gegeven ogenblik ziet hij een lichtzwakke ster. Als hij probeert hiervan een duidelijk beeld te krijgen, ziet hij opeens de ster niet meer.
De ster wordt voor hem onzichtbaar doordat in beide ogen het beeld van de ster:

Oudere mensen kunnen dikwijls alleen wanneer ze de krant met gestrekte armen voor zich houden, deze zonder bril lezen.

Welke van de genoemde veranderingen kan daarvan de oorzaak zijn?

Bij het kijken naar een voorwerp komt het beeld van dat voorwerp omgekeerd op het netvlies. Toch ervaren wij dit beeld als rechtopstaand.

Dit komt doordat een "correctie" optreedt

Bij oogonderzoek wordt wel eens gebruik gemaakt van stoffen waardoor pupilverwijdering optreedt. Door de stoffen worden bepaalde spieren tijdelijk verlamd.

Welke spieren zijn tijdelijk verlamd, waardoor deze pupilverwijdering optreedt?

Impulsen via de oogzenuw worden als licht en niet als geluid geinterpreteerd. Dit verschijnsel berust op de

Kunnen niet-adequate prikkels in een zintuigcel impulsen opwekken?

Zo ja, in welke gevallen?

Bij het ouder worden van de mens begint het accommodatievermogen van de ogen te verminderen.

1) Kunnen de ooglenzen dan niet meer voldoende afgeplat of niet meer voldoende bol worden?
2) Is een bril met een positieve of negatieve glazen nodig om dit te corrigeren?

Als gevolg van een bepaalde prikkel vernauwt de pupil in een oog van de mens zich.

Liggen de zintuigcellen die door deze prikkel impulsen opwekken in de iris of in het netvlies?
Verlopen de impulsen die tot vernauwing leiden via het gezichtscentrum in de grote hersenen of via de hersenstam?

In het diagram is de verdeling van de staafjes en de kegeltjes over het netvlies van het linkeroog van de mens weergegeven.


Welk of welke uitspraken is of zijn juist?

Bij een vlieg wordt het verband bepaald tussen de concentratie van bepaalde geurstoffen en de gemiddelde impulsfrequentie in een zenuw die verbonden is met een reukzintuig.
De resultaten zijn weergegeven in het diagram


Voor welke van de 4 onderzochte stoffen is de drempelwaarde van het reukzintuig het laagst?

Welke van de volgende beweringen over de oogvliezen is juist?

Een bepaalde lichtstraal valt op een lichtgevoelige cel in een oog van de mens.
Welke delen van het oog passeert deze lichtstraal achtereenvolgens?

Iemand kijkt met een 1 oog naar het midden van een zwarte schijf met een diameter van 50 cm. Deze schijf staat tegen een lichte achtergrond.
De afstand van het oog tot de schijf bedraagt 20 cm. De schijf wordt nu langzaam van het oog verwijderd tot op een afstand van 10 meter.

1) Wordt het beeld van de schijf op het netvlies groter of kleiner?
2) Op welke wijze past de pupil zich aan bij de nieuwe situatie?

Iemand is schorsblind als

Lichtstralen die ons oog binnenkomen worden gebroken. Er treedt breking van licht op door

Welke bewering is onjuist?

Een proefpersoon kijkt enige tijd naar een rood vierkant tegen een witte achtergrond. Hierna kijkt hij naar alleen een wit oppervalk en neemt een groen-blauw vierkant tegen een witte achtergrond waar.

Welke verklaring voor het optreden van dit effect is juist?

In het menselijk oog vindt men o.a.

1. staafjes
2. kegeltjes
3. slagaders
4. zenuwcellen

Welke van de genoemde onderdelen ontbreken in het midden van de gele vlek?

Kunstlenzen

Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.
Staar is een oogafwijking die bij de mens veroorzaakt kan worden door troebeling van de ooglens. Deze afwijking kan men verhelpen door de troebele lens te verwijderen en deze te vervangen door een kunstlens. Daarvoor wordt vaak een zogeheten bifocale kunstlens gebruikt: een lens die in het midden een sterkere bolling heeft dan aan de randen. Bij bepaalde verlichtingssterkten kan de werking van dit type kunstlens echter niet die van een natuurlijke ooglens evenaren.
Iemand heeft in beide ogen een bifocale kunstlens. Hij staat op een zonnige dag in zijn tuin en kijkt naar een boom op tien meter afstand.

Ziet hij op dat moment de boom minder scherp, even scherp of scherper dan iemand met normale lenzen?

In de afbeelding is schematisch een microscopisch beeld van een deel van het netvlies van een oog getekend. Drie zijden van de tekening zijn met de letters P, Q en R aangegeven.



Valt in de natuurlijke situatie in een oog het licht van kant P, van kant Q of van kant R op het netvlies?

Enkele beweringen over kegeltjes en staafjes in de ogen van de mens zijn:

1) zowel kegeltjes als staafjes bevatten lichtgevoelig pigment,
2) de prikkeldrempel van een staafje is afhankelijk van het aantal schakelcellen waarmee het is verbonden,
3) in de schemering wordt de prikkeldrempel van kegeltjes eerder overschreden dan die van staafjes.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?