actief transport	transport waarvoor energie nodig is
adenine	een stikstofbase
aminozuur	organische stoffen met carboxyl- en aminogroepen. Ongeveer 20 aminozuren spelen een rol als grondstof voor de synthese van eiwitten
amyloplast	zetmeelkorrel
anafase	verdeling van de chromatiden, waarbij van elk chromosoom de ene chromatide naar de ene en de andere chromatide naar de andere pool gaat
ATP	adenosinetrifosfaat, energierijk molecuul
basenparing	de stikstofbasen van de beide nucleotidenketens zijn twee aan twee met elkaar verbonden. (A met T, en C met G)
celcyclus	opeenvolging van fasen in een zich delende cel. De celcyclus bestaat uit de mitose en de interfase. In de interfase zijn te onderscheiden de G1-, S- en G2-fase
celdifferentiatie	proces, waarbij cellen steeds meer gaan verschillen in vorm en functie. Celdifferentiatie treedt op bij de ontwikkeling van een meercellig individu
cellulose	bestandsdeel van celwanden
celmembraan	dun vlies rondom cel bestaande uit twee lagen fosfolipiden
celskelet	een netwerk van vezellige eiwitten in de cel; geeft vorm en langs cytoskelet worden stoffen en organellen vervoerd
celstrekking	cel groeit vooral in lengte doordat deze meer vocht opneemt in de vacuole
celwand	stevige laag om de cel bestaande uit cellulose, geen onderdeel van de cel
centriole	organel dat een rol speelt bij de celdeling en waaruit eiwitdraden onstaan om de chromosomen te splitsen
centromeer	deel van een chromosoom, waar de twee zusterchromatiden aan elkaar verbonden zijn. Bij de kerndeling hecht aan het centromeer de spoeldraad vast
centrosoom	in dierlijke cellen ligt net buiten de kernenvelop het centrosoom (spoellichaampje), dat zich bij de kerndeling verdubbelt, waarna elk centrosoom zich langzaam naar één kant van de kern beweegt. Geleidelijk ontwikkelt zich in de buurt van elk van de centrosomen een structuur van draden, het spoelfiguur
chlolorofyl	bladgroen
chloroplasten	bladgroenkorrels, hierin vindt fotosynthese plaats
chromatide	Eén van de twee helften van een chromosoom, die bij het centromeer aan elkaar verbonden zijn. In de vroegste stadia van de celdeling zijn de chromatiden als overlangse helften van een chromosoom te zien
chromoplasten	kleurstofkorrels in planten
chromosoom	structuur, die in lineaire volgorde genen bevat. Chromosomen bestaan uit DNA en eiwitten en zijn te zien tijdens mitose en meiose
concentratie	de hoeveelheid opgeloste stoffen
cytoplasma	stroperige vloeistof in de cel die bestaat uit water met allerlei opgeloste stoffen en organellen
cytosine	een stikstofbase
desoxyribose	een suiker met 5 C-atomen per molecuul, bestanddeel van DNA
diffusie	verplaatsing van een stof van een hoge concentratie naar een lage concentratie
DNA	desoxyribonucleïnezuur, een keten (molecuul) opgebouwd uit nucleotiden, die bestaan uit een suiker (desoxyribose) een stikstofbase en een fosfaatgroep
DNA-sequentie	volgorde van de vier bouwstenen waaruit DNA is opgebouwd
DNA-synthese	replicatie van DNA; verdubbeling van het DNA tijdens de S-fase van de interfase
eiwitsynthese	proces, waarbij uit aminozuren polypeptiden (eiwitten) worden gemaakt. Dit gebeurt aan de ribosomen met behulp van mRNA
endocytose	proces waarbij cellen een klein deeltje insluiten
endoplasmatisch reticulum	ingewikkeld netwerk van dubbele membranen in de cel, dienend als transportkanalen
enzymen	biokatalysator. Organische stof die stofwisselingsprocessen versnelt zonder zelf verbruikt te worden
exocytose	uit- of afscheiding van stoffen uit de cel door middel van blaasjes, die met het celmembraan versmelten
fosfolipide	bouwsteen van het celmembraan, bevat een hydrofobe staart en hydrofiele kop
G1-fase	periode tussen de mitose en DNA-synthese, waarin plasmagroei plaatsvindt
G2-fase	periode tussen de S-fase en de mitose
gefaciliteerd transport	transport via de eiwitpoorten in het celmembraan; is passief
gen	een gedeelte van het chromosoom met gecodeerde informatie voor één erfelijke eigenschap. Een gen bevat de informatie voor een polypeptide (eiwit), dat gewoonlijk een essentiële rol speelt bij het tot stand komen van het fenotype
glad ER	Endoplasmatisch reticulum zonder ribosomen
golgi-systeem	organel waarin o.a. eiwitten worden opgeslagen en uiteindelijk vorm gegeven / opeenstapeling van platte blaasjes, elk omgeven door een membraan
grondplasma	cytoplasma zonder organellen
guanine	een stikstofbase
hydrofiel	waterminnend
hydrofoob	waterafstotend
hypertoon	de osmotische waarde van het externe milieu is hoger t.o.v. het interne milieu
hypotoon	de osmotische waarde van het externe milieu is lager t.o.v. het interne milieu
intercellulaire ruimte	ruimte gevuld met lucht of water die ligt tussen de celwanden
interfase	de fase tussen twee celdelingen in
isotoon	de osmotische waarde van het interne en externe milieu is gelijk
kernmembraan	buitenste laag van het kernplasma
kernporie	opening in het kernmembraan
leukoplasten	kleurloze korrels in planten, die zich nog kunnen ontwikkelen tot chromoplasten, chloroplasten of zetmeelkorrels
lysosomen	blaasjes die door het golgisysteem worden gevormd en verteringsenzymen bevatten
metafase	stadium van de kerndeling tijdens mitose en meiose. In het metafasestadium liggen de chromosomen in het equatorvlak
metastase	verschijnsel dat cellen of weefselbestanddelen van een tumor via het bloedvatenstelsel op een andere plaats terechtkomen en daar aanleiding geven tot het ontstaan van nieuwe tumoren
M-fase	M-fase of mitose is de fase waarin de kerndeling plaatsvindt. De M-fase bestaat uit profase, metafase, anafase en telofase
mitochondrium	organel waarin verbranding plaats vindt (vrij maken van energie)
mitose	kerndeling waardoor twee kernen ontstaan die hetzelfde genotype hebben als de oorspronkelijke kern
nucleotide	bestanddeel van nucleïnezuren. Een nucleotidemolecuul bestaat uit een monosacharide, een organische base en een fosfaatgroep
orgaan	deel van een organisme met een of meerdere functies
organel	deel van een cel met een bepaalde functie
osmose	diffusie van water door een semi-permeabel membraan
osmotische waarde	totale hoeveelheid opgeloste deeltjes in een bepaalde volume-eenheid
passief transport	transport waarvoor geen energie nodig is
permeabel	doorlaatbaar
plasmolyse	verschijnsel waarbij de cel(membraan) loslaat van de celwand
plastiden	korrels in plantencellen (chloroplasten, chromoplasten en leukoplasten)
polypeptide	aminozuurketen
profase	eerste fase van de celdeling (mitose of meiose), waarbij de chromosomen zich spiraliseren en zichtbaar worden
receptor	een cel die gespecialiseerd is in het opnemen van specifieke prikkels en opwekken van impulsen onder invloed van de prikkels. De term receptor wordt ook wel gebruikt in de zin van receptoreiwit of receptormolecuul
regelgenen	genen die coderen voor de eiwitten die genen aan of uitzetten
ruw ER	Endoplasmatisch reticulum met ribosomen
secretie	het afgeven van stoffen door cellen
selectief permeabel	bepaalde stoffen gaan selectief door het membraan, andere stoffen worden tegen gehouden
semi-permeabel membraan	membraan dat alleen water doorlaat en geen opgeloste stoffen (half-doorlaatbaar)
S-fase	periode waarin DNA-synthese plaatsvindt
spoelfiguur	structuur van trekdraden en steundraden vanuit tegenover elkaar liggende delen van de cel (de polen) naar de centromeren van de chromosomen. Deze spoelfiguur ontstaat tijdens de kerndeling
stamcellen	1. Cel in het rode beenmerg waaruit zich rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes ontwikkelen, 2) (Embryonale) cel, waaruit zich weefsels ontwikelen
stopcodon	codon of triplet in mRNA dat niet codeert voor een aminozuur, maar het einde aangeeft van de eiwitsynthese
telofase	laatste fase in de kerndeling, waarbij de chromosomen weer despiraliseren
triplet	groep van drie nucelotidebasen (codon), die codeert voor een bepaald aminozuur in een eiwit
tumor	kwaadaardig gezwel
turgescent	een cel met turgor
turgor	druk van de cel op de celwand
vacuole	blaasje gevuld met vocht in de cel, o.a. voor stevigheid
weefsel	groep cellen met dezelfde vorm en functie
weefselvloeistof	het vocht buiten de cellen en buiten de haarvaten